Bogna Szymkiewicz „ZRANIONE STANY SWIADOMOŚCI”

Fragmenty „Wprowadzenia”

Celem tej książki jest ukazanie tego, co się dzieje z przepływem subiektywnych doświadczeń w sytuacjach, w których nasze uczucia zostają zranione. Moją intencją jest oprowadzenie czytelnika po świecie zranień, a także wskazanie możliwych dróg wyjścia z bolesnych miejsc.

Praca ta jest efektem wieloletnich studiów i praktyki. Metodologiczną i teoretyczną podstawę zarówno mojej praktyki jak i teorii stanowi psychologia zorientowana na proces, koncepcja wypracowana przez Arnolda Mindella i jego współpracowników.

Zranienie wydarza się w relacji. W tej relacji mamy pewne nadzieje i oczekiwania, a także poczucie, że podobnie rozumiemy rzeczywistość. W momencie zranienia jednak pęka więź, całość rozpada się na części. W miejsce spotkania osób pojawia się rozgrywka między rolami: oprawcą i ofiarą. Z miejsca ofiary nie widać osoby, widać tylko tę część, która rani. Z miejsca oprawcy często nie widać problemu.

Pomiędzy rolami, tak w zewnętrznym kontakcie, jak i w wewnętrznych światach, toczy się dalsza akcja, często włączając informacje spoza bezpośredniego kontekstu, związane z historią osobistą osób uczestniczących w interakcji lub z ich doświadczeniami społecznymi czy politycznymi.
Zranione „ja” trzęsie się w posadach i często - w ramach dostępnych mu zasobów - nie jest w stanie zrozumieć zaistniałej sytuacji ani na nią zareagować w satysfakcjonujący dla siebie sposób. Często „centrum dowodzenia” przenosi się w inne miejsce, poza granice „ja”. Wtedy właśnie mamy do czynienia ze stanem świadomości, który nazywam „zranionym”.

Pierwsza część książki obejmuje zagadnienia teoretyczne. Nawiązuję do głównego zagadnienia tej pracy, jakim jest poczucie zranienia, omawiam różne teorie i badania na ten temat. Przedstawiam też podstawowe pojęcia psychologii zorientowanej na proces, kładąc szczególny nacisk na te aspekty teorii, do których odwoływać się będę analizując zjawisko zranienia. Zajmuje się też rozważaniami wokół doświadczającego podmiotu, a także problematyką zmian stanu świadomości.

W drugiej części pracy przyglądam się przepływowi doświadczeń złapanemu w pułapkę zranienia. Prezentuję schemat powtarzalnych wzorców, typowe elementy przepływu wewnętrznego doświadczenia, archetypowe czy mityczne role, które organizują jednostkowe doświadczenia na głębszym poziomie i wzorce pojawiające się w komunikacji pomiędzy raniącymi się osobami.

Trzecia część poświęcona jest wychodzeniu poza zranione stany świadomości. Zajmuję się w niej rolą dystansu, typowymi progami, na których zatrzymuje się przepływ doświadczeń, a także opisuję pomocne zachowania i interwencje terapeutyczne możliwe wobec osób znajdujących się w „zranionych stanach świadomości”.

W zakończeniu zastanawiam się nad rolą podstawowych założeń i mitów, rządzących naszym pojmowaniem rzeczywistości, w organizacji percepcji i zachowań w sytuacjach zranienia, a także nad możliwością innego spojrzenia na problem zranień.